Câu điều kiện và câu ước

Người bản xứ dùng câu điều kiện và câu ước khi cần đặt giả thuyết, thương lượng, hoặc thể hiện sự tiếc nuối về một việc không có thật.

Nguyên tắc cốt lõi: Mức độ phi thực tế càng cao, động từ càng lùi sâu về quá khứ.

• Loại 0 (Sự thật): If + V(hiện tại), V(hiện tại)
• Loại 1 (Có thể xảy ra): If + V(hiện tại), will + V-inf
• Loại 2 (Trái hiện tại): If + V-quá khứ đơn, would + V-inf
• Loại 3 (Trái quá khứ): If + had + V3/ed, would have + V3/ed
• Wish / If only: Tương đương vế If của loại 2 hoặc loại 3 (ước cho hiện tại lùi về quá khứ đơn, ước cho quá khứ lùi về quá khứ hoàn thành).

Dùng loại 0 cho chân lý hoặc thói quen tất yếu. Dùng loại 1 cho kế hoạch, lời hứa hoặc cảnh báo có khả năng xảy ra cao.

• Loại 0: If you heat ice, it melts.
• Loại 1: If the traffic gets worse, we'll miss the flight.

Loại 2 tưởng tượng tình huống ngược với hiện tại (to be dùng were cho mọi ngôi trong văn phong chuẩn). Loại 3 tiếc nuối về sự việc đã kết thúc trong quá khứ.

• Loại 2: If I had his number, I'd text him right now.
• Loại 3: If she had checked the forecast, she wouldn't have left the umbrella at home.

Dùng khi hành động trong quá khứ để lại kết quả ảnh hưởng đến tận bây giờ: If + had V3/ed, would + V-inf.

• If I hadn't spent all my salary last week, I would join you guys tonight.

Diễn tả sự tiếc nuối. Ước cho hiện tại dùng thì quá khứ đơn; ước thay đổi sự việc trong quá khứ dùng quá khứ hoàn thành; phàn nàn thói quen gây khó chịu dùng would + V-inf.

• I wish I lived closer to the office.
• If only I had set an alarm.
• I wish he would stop chewing with his mouth open.

Người Việt hay dịch từ chữ "nếu... sẽ" nên bê nguyên will hoặc would vào mệnh đề If, hoặc quên lùi thì sau wish.

✗ If you will call me, I will pick you up.

✓ If you call me, I will pick you up.

✗ If I would know the answer, I would tell you.

✓ If I knew the answer, I would tell you.

✗ I wish I can speak fluent English.

✓ I wish I could speak fluent English.